Ủy ban Giáo dân trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam

Ban Nghiên Huấn

**********

THƯỜNG HUẤN GIÁO DÂN THÁNG 02/2026

BÀI 4 – CHỮA LÀNH CĂN TÍNH BỊ TỔN THƯƠNG QUA TƯƠNG QUAN CÁ VỊ VỚI THIÊN CHÚA

Con người thời đại hôm nay thường mang trong mình những vết thương sâu xa do tội lỗi gây nên, không chỉ nơi hành vi mà ngay trong chính căn tính của mình. Đó là những tổn thương nơi tâm lý, tâm hồn và tinh thần. Căn tính con người bị tổn thương cả từ quá khứ lẫn hiện tại, do tác động từ chính bản thân cũng như từ các mối tương quan trong gia đình và xã hội.

Căn tính con người không hệ tại ở những gì ta làm được hay những gì ta sở hữu; cũng không phải là tên tuổi, địa vị hay xuất thân. Căn tính đích thực là một thực tại nội tại, mang phẩm giá cao quý và bất khả xâm phạm. Việc con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa mang lại cho mỗi người một phẩm giá nội tại, bình đẳng và không thể bị tước đoạt, bất kể chủng tộc, khả năng hay địa vị xã hội. Sách Sáng thế thuật lại lời Thiên Chúa phán: “Chúng ta hãy làm ra con người theo hình ảnh chúng ta…” (St 1,26). Nhờ được giống Thiên Chúa và là con cái của Ngài, con người được ban cho lý trí, ý chí, khả năng yêu thương và tự do, đồng thời được mời gọi làm chủ bản thân và thế giới.

Tuy nhiên, chính sự tự do cao quý ấy đã bị con người lạm dụng để kiêu ngạo chống lại Thiên Chúa. Đó là tội đầu tiên, nguồn gốc của mọi tội lỗi và sự chết. Tội lỗi làm con người xa lìa Thiên Chúa, đánh mất ý thức về giá trị đích thực của bản thân, khiến căn tính bị méo mó và tổn thương. Vì thế, căn tính con người cần được chữa lành để có thể sống xứng với nhân phẩm, hướng tới chân – thiện – mỹ và sống đúng ơn gọi làm con cái Thiên Chúa.

Việc chữa lành đích thực không chỉ đến từ các liệu pháp tâm lý hay những phương thức chữa lành thể xác và cảm xúc của con người. Những phương thế ấy tuy tốt và cần thiết, nhưng vẫn chưa đủ. Điều cốt yếu là chữa lành căn tính con người qua tương quan cá vị với Thiên Chúa. Tương quan này không chỉ là niềm tin trừu tượng, mà là một hành trình sống động đưa con người trở về với Thiên Chúa. Chỉ khi tái thiết lập một mối tương quan mật thiết, yêu thương và mang tính cá nhân với Thiên Chúa, con người mới tìm lại được bản chất đích thực của mình và niềm hạnh phúc làm con cái, được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa là Tình yêu.

Căn tính con người có thể bị tổn thương bởi nhiều nguyên nhân: bất công, bị chối bỏ, thiếu tình thương, thất bại và tuyệt vọng. Khi căn tính bị tổn thương, con người dễ mất phương hướng, không biết mình là ai, rơi vào mặc cảm tự ti hoặc tự tôn giả tạo, sống hai mặt để làm vừa lòng người khác, mang cảm giác bị bỏ rơi hoặc không xứng đáng để sống, để yêu và được yêu.

Tội lỗi đã làm méo mó căn tính con người, nhưng chính Đức Kitô đã phục hồi căn tính ấy qua cái chết và sự Phục sinh của Ngài. Ngài chết để xóa bỏ tội lỗi chúng ta, và sống lại để ban cho chúng ta một đời sống mới: đời sống trong chân – thiện – mỹ, trong yêu thương và hiệp thông, nơi mọi người là anh chị em con cùng một Cha trên trời. Đức Kitô đã khẳng định giá trị và nhân phẩm của mỗi người. Phần chúng ta là đáp lại bằng một mối tương quan cá vị tốt lành với Thiên Chúa, trong tự do và bằng toàn thể con người mình.

Tương quan cá vị với Thiên Chúa không chỉ là việc giữ đạo theo hình thức, mà là sống đạo theo thánh ý Ngài. Đó là cuộc gặp gỡ cá nhân giữa tạo vật với Đấng Tạo Hóa, giữa người con với người Cha. Tương quan ấy đòi hỏi tâm tình khiêm nhường, chân thành và yêu mến, bởi Thiên Chúa nhìn thấu tận đáy lòng con người (x. 1Sm 16,7) và gọi tên từng người trong yêu thương (x. Is 43,1). Ngài là Đấng giàu lòng xót thương, luôn sẵn sàng tha thứ và chữa lành khi con người biết ăn năn trở về.

Trong Tân ước, Đức Giêsu Kitô, Ngôi Lời Nhập Thể đã tỏ lộ trọn vẹn lòng thương xót và sự tha thứ của Thiên Chúa. Ngài mời gọi: “Hãy mang lấy ách của tôi… vì tôi hiền hậu và khiêm nhường trong lòng” (Mt 11,28-30). Ngài đến không để kết án, nhưng để chữa lành; không để loại trừ, nhưng để gặp gỡ, xót thương và tha thứ cho người tội lỗi (như người phụ nữ Samari, ông Giakêu, Maria Mađalêna…). Hơn nữa, Ngài còn hiến mạng sống mình để ban ơn cứu độ và đưa con người trở lại địa vị làm con Thiên Chúa.

Để được chữa lành căn tính bị tổn thương, con người cần trước hết can đảm đối diện với những tổn thương và tội lỗi của chính mình, nhìn nhận sự yếu đuối và nhu cầu được chữa lành. Trong tương quan cá vị với Thiên Chúa, con người đến với Ngài bằng tâm tình khiêm tốn của người con đối với Cha, mở lòng hoàn toàn cho Đấng giàu lòng xót thương. Qua việc lắng nghe Lời Chúa, con người nhận ra sự thật về chính mình, tin tưởng vào tình yêu vô điều kiện của Thiên Chúa, cậy trông vào lòng thương xót của Ngài và đón nhận ơn tha thứ.

Trong đời sống hằng ngày, mỗi người được mời gọi ý thức và sống đúng căn tính của mình là con cái Thiên Chúa. Sự chữa lành phải được thể hiện cụ thể qua lời nói và hành động yêu thương, tha thứ và phục vụ. Con người được mời gọi cảm thông và tha thứ cho tha nhân cũng như cho chính mình, xác tín rằng: “Tôi là người được Thiên Chúa yêu thương và tha thứ,” và nhìn mọi người như anh chị em, đều xứng đáng được Thiên Chúa xót thương.

Nhờ tương quan cá vị với Thiên Chúa yêu thương, được Thánh Thần chữa lành và được Đức Kitô Phục sinh ban sự sống mới, con người đạt tới sự tự do nội tâm, từ chỗ cần được chữa lành trở nên người mang lại sự chữa lành cho người khác. Trong tình yêu và sự tha thứ của Thiên Chúa, con người học biết yêu thương và tha thứ, đồng thời chia sẻ tình yêu ấy cho mọi người.

Tóm lại, việc chữa lành căn tính bị tổn thương không thể chỉ dựa vào sức riêng hay nỗ lực của con người. Mỗi người cần quay về chiều sâu bản thể của mình để tìm kiếm và gặp gỡ Thiên Chúa trong một tương quan cá vị. Chỉ trong Ngài, con người mới nhận ra giá trị đích thực của căn tính mình. Với sức riêng, con người không thể hiểu và sống trọn vẹn chính mình (x. Rm 7,14-15); nhưng nhờ ơn Thiên Chúa và một tương quan cá vị tốt đẹp với Ngài, con người có thể sống đúng ơn gọi của mình trong thánh ý của Thiên Chúa là Tình yêu.

Hồi tâm:

1/ Những tổn thương nào trong quá khứ hay hiện tại đang ảnh hưởng đến cách tôi nhìn về chính mình, và tôi có dám mang những tổn thương ấy đến gặp gỡ Thiên Chúa trong cầu nguyện chưa?

2/ Trong đời sống hằng ngày, tôi đang xây dựng căn tính của mình dựa trên điều gì: thành công, đánh giá của người khác, hay trên xác tín rằng tôi là người con được Thiên Chúa yêu thương vô điều kiện?

3/ Mối tương quan cá vị của tôi với Thiên Chúa hiện nay đang ở mức độ nào, và tôi được mời gọi thay đổi điều gì để sống yêu thương, tha thứ và tự do hơn như một người con của Chúa?

Lm. Giuse Nguyễn Ngọc Ngoạn