Tiểu sử 101 vị Thừa sai MEP đã phục vụ Giáo phận Huế (1850 – 1975)
Số 02. CHA GALY-CARLES (LÝ)
Giấy khai sinh của ngài mang tên Carles, Jean-Paul, gọi là Galy; những giấy tờ chính thức khác gọi ngài là Carles-Galy; người ta thường gọi ngài là Galy. Ngài sinh ngày 08 tháng 10 năm 1810 tại Montesquieu-Volvestre (Haute-Garonne), thụ phong linh mục trong địa phận ngày 07.12.1836 và nhập Chủng viện Hội Thừa Sai Hải Ngoại ngày 05.02.1837. Ngày 15.05.1838 ngài lên đường hướng tới Đàng Trong. Đến Pinăng, ngài được gởi đi Xiêm năm 1839. Ngay từ đầu, ngài đã khai mở như thế cho nhiều thay đổi vùng truyền giáo mà hoản cảnh sẽ bó buộc ngài trong suốt thời gian của sự nghiệp tông đồ.
Chẳng bao lâu, ngài xin đi Đàng Trong, nhưng sau khi gặp Đức cha Retord ở Macao là vị Đại diện Tông tòa Tây Đàng Ngoài và một trong các vị thừa sai của ngài là cha L.Taillandier vừa ra khỏi tù ở Canton, ngài đã đi với các vị đó đến Đàng Ngoài, từ nơi dó ngài dự tính vào Đàng Trong. Ba tháng sau khi đến đó, vào ngày lễ Phục Sinh 15.04.1841, ngài bị bắt ở Phúc Nhạc cùng với cha Berneux. Người ta cho rằng ngài là vị thừa sai Tây ban nha Hermosilla đang bị lùng bắt. Ngài chẳng tìm cách làm cho những người bách hại khỏi lầm. Ngài bị giam ở Nam Định, và vì các quan tuyệt đối muốn nhận ra ngài là cha Hermosilla:” Này! làm người bị bắt, tôi sẽ thế chỗ của ngài trên trời!”. Ngài chịu đựng nhiều cuộc bách hại, và hai lần bị đánh roi. Được dẫn đến các nhà tù ở Huế, ngài bị kết án tử hình, nhưng hưởng án treo cùng với các cha Charrier, Berneux, Miche và Duclos.
Sau 23 tháng bị giam cầm, ngài được thiếu tá Levin-Lévêque cứu thoát và đưa về Pháp, từ đó chẳng bao lâu sau ngài lại lên đường trở về lại. Trên đường về, khi ghé đảo Bourbon, ngài thực hiện một cuộc quyên góp để xây nhà thờ Singapore.
Vào năm 1845, ngài đã đi trong miền truyền giáo Đông Đàng Trong và rao giảng Phúc Âm cho một vài họ đạo ở phía bắc Huế. Năm 1847, ngài ở vùng Kẻ Sen. Ngài vẫn còn ở đó vào năm 1850, lúc thiết lập địa phận Tông tòa Bắc Đàng Trong.
Vì cuộc bách hại buộc phải trốn tránh, ngài đã đi qua miền truyền giáo Tây Đàng Ngoài. Năm 1853 hoặc 1854, ngài phải sống trong tình trạng bị truy lùng, trốn tránh trong các họ đạo nghèo khổ nhất và ít được biết đến nhất. Không tìm được chỗ ở nữa, ngài đã trú tại Hồng Kông, và cho đô đốc Rigault de Grenouilly những điều cần biết về Việt Nam. Năm 1860, ngài đến Sài Gòn và nhập vào miền truyền giáo Tây Đàng Trong. Ngài lo điều hành các vùng Hóc Môn, Tân Hưng và Bà Điểm. Ngài qua đời tại Sài Gòn ngày 15.10.1869, và được an táng tại Bà Điểm, một quận của Gia Định.
Lm. Stanislaô Nguyễn Đức Vệ
biên tập