Tiểu sử 101 vị Thừa sai MEP đã phục vụ Giáo phận Huế (1850 – 1975)
Số 14. CHA CLAUDE BONIN – NINH (1839 – 1925)
Cha Claude Bonin sinh ngày 28.09.1839 tại St.Didier-en-Bresse, địa phận Autun, tỉnh Saône-et-Loire. Ngài thuộc một gia đình có 14 người con. Ngài khởi sự các môn học của giáo hội và chịu phép Cắt tóc ngày 30.05.1863.
Ngày 25.09.1864, ngài nhập Chủng viện Hội Thừa Sai Hải Ngoại. Chịu các chức nhỏ ngày 10.06.1865, chức Năm ngày 23.09.1865, chức Sáu ngày 26.05.1866, thụ phong linh mục ngày 20.12.1866, nhận bài sai đi địa phận Tông tòa Bắc Đàng Trong (Huế), và lên đường ngày 15.03.1867.
Đến Huế ngày 02.07.1867, ngài trải qua 2 tháng ở Tòa Giám mục Kim Long, rồi đi Sáo Bùn làm phó cha Pontvianne trong 2 năm. Vào năm 1870, ngài được bổ nhiệm về Tiểu chủng viện An Ninh. Ngài đã làm bề trên Tiểu chủng viện đồng thời giữ chức hạt trưởng Đất Đỏ. Tại chủng viện, ngài xây hai nhà ngũ mới, một phòng học lớn, một nhà cơm. Trong 5 năm ở đó, ngài là cha giải tội bất thường của các tu viện Di Loan, Nhu Lý, Bố Liêu, thăm viếng các tu viện đó cứ mỗi ba tháng.
Tháng 07.1875, ngài làm cha sở Bố Liêu trong vòng 2 năm. Ngài có các cha phó tiếp nhau giúp ngài là cha Girard và cha Julien. Năm 1877, ngài lo giáo xứ Kẻ Bàng. Ngài vẫn ở đó vào năm 1885 trong cuộc bách hại Văn Thân. Mùa xuân năm 1886 cha Héry kiệt sức đã rời họ Sáo Bùn để đi đến dưỡng đường Bêtania ở Hồng Kông. Cha Bonin thế ngài trong nhiệm sở này.
Hồi đó Sáo Bùn có đến 300 nhà hoàn toàn công giáo, với khoảng 1.200 giáo dân. Ngày 24.06.1886, mười ngày sau khi dọn đến Sáo Bùn, quân Văn Thân đã đốt cháy tất cả các nhà tranh và giết chết 52 giáo dân. Cha Bonin đã chạy thoát bằng thuyền với các giáo dân khác. Ngài mất hết đồ đạc và trú tại thành Đồng Hới. Ngày 05.08.1886 đến lượt thành Đồng Hới bị tấn công và 3 giáo dân phải chết. Vào cuối năm 1886 cha Bonin sắp đặt cho các giáo dân của ngài và những người lánh nạn chung quanh đến ở Tam Tòa. Sáo Bùn đã bị bỏ đi hoàn toàn. Cha Bonin ở Tam Tòa làm cha sở và hạt trưởng Quảng Bình, cho đến tháng 10.1895. Ngài có các cha phó liên tiếp giúp ngài là cha Laffitte và cha Max de Pirey.
Tháng 10.1895, ngài được bổ nhiệm làm cha sở Cổ Vưu và là hạt trưởng; như những vị tiền nhiệm, ngài chạy vạy lo cho họ đạo nhỏ La Vang có được một nhà nguyện rộng rãi hơn và đẹp hơn. Kiệt sức do bệnh kiết lỵ, ngài phải đi sang dưỡng đường ở Hồng Kông, và từ đó đi Pháp, để giáo xứ lại cho cha Chabanon và cha Học. Khi trở về, ngài lại điều hành giáo xứ Cổ Vưu và đều đều đi thăm viếng các họ đạo trong giáo hạt của ngài. Các cha Girard, Serraz và Delvaux là các cha phó của ngài.
Năm 1900, ngài cổ võ cha Guichard xây dựng nhà thờ Thạch Hãn và lăng mộ các Thánh Phanxicô Jaccard (Phan) và Tôma Trần Văn Thiện chủng sinh. Nhà thờ hoàn thành, vào năm 1901, ngài mở một trường học với số học sinh chẳng bao lâu vượt quá một trăm. Mỗi ngày cha Bonin đi từ Cổ Vưu đến trường Thạch Hãn. Hai giáo viên và một giáo sư chữ Hán trợ lực và cha Delvaux phụ trách lớp nhất.
Tháng 03.1904, nhà ngài ở Thạch Hãn hoàn thành, cha Bonin đến ở đó làm cha sở của giáo xứ này, và ở lại đây 17 năm. Ngài mở mang trường học; mỗi chúa nhật, lúc 11 giờ, ngài dạy giáo lý tại nhà thờ cho những người lớn tham dự đông đúc và đều đặn. Vào tháng 03.1905, ngài đi Hồng Kông sáu tháng; năm 1906, ngài đi đến Ấn Độ và trở về lại năm sau. Năm 1917, ngài còn có một kỳ nghỉ tại Hồng Kông.
Năm 1921, ngài đã rời Thạch Hãn để đi Dương Sơn, nơi cha Hilaire ở, rồi năm 1922, ngài lui về Tiểu chủng viện An Ninh. Ngài đã tham dự cuộc cấm phòng năm của các thừa sai tại Phú Xuân từ ngày
10-16.01.1923, nhưng vì mệt ngài không thể trở lại An Ninh. Sau khi chịu bí tích Xức Dầu Thánh, trong chiều ngày 23.01.1923, sức khỏe ngài khá hơn một thời gian.
Là niên trưởng của Hội Thừa Sai, trong đêm 15 rạng ngày 16.02.1925, ngài nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng tại Tiểu chủng viện An Ninh, Đức cha Allys chủ sự lễ an táng. Ngài an nghỉ trong nghĩa trang nhỏ của Tiểu chủng viện An Ninh.
Nguồn ảnh: irfa.paris
Lm. Stanislaô Nguyễn Đức Vệ biên tập